Het grootste probleem van de verkiezingsuitslag in Haren is dat er maar één drie-partijen coalitie mogelijk is met een meerderheid die groter is dan de meest minimale. Ofwel, alleen een coalitie VVD-D66-PvdA leidt tot een meerderheid van 10 zetels tegenover 7. Nu de VVD niet verder wenst te praten met de PvdA doet zich de vraag voor of een drie-partijen coalitie nog mogelijk en wenselijk is. Ik vind van niet.
Mogelijk is het natuurlijk wel, zelfs in veel combinaties, maar steeds met een meerderheid van slechts één zetel (9-8). Wat zijn de nadelen? Het afgelopen jaar heb ik ervaring opgedaan in een dergelijke coalitie. Ondanks de uitstekende samenwerking die wij met CU en PvdA hadden, heeft het een wissel getrokken op de discipline in de fracties, en tussen de fracties en de wethouders. Bij belangrijke besluiten mag niemand ziek zijn of afwijkend stemmen, want daarmee heeft een oppositie vrij spel en worden voorstellen overgeleverd aan de politieke stemming van het moment. Natuurlijk staat het de raad vrij om te besluiten zoals zij zelf wil. Ik twijfel ook niet aan de kwaliteit van onze raadsleden, maar het punt is dat niet de stemverhouding maar de inhoud van het voorstel de kwaliteit van het besluit zou moeten bepalen.
De essentie van het dualisme is gelegen in de eigenstandige verantwoordelijkheden van het college en de raad. In een gezonde wisselwerking moeten fracties, maar ook individuele raadsleden de vrijheid hebben om naar eigen inzicht te kunnen handelen, zonder daarbij direct de coalitie op het spel te zetten. Dit past overigens ook in de Harense traditie, waar vanaf 1966 (toen de raad voor het eerst 17 zetels omvatte) altijd meerderheden van minimaal 11 zetels waren.
Zo kijkend naar de huidige situatie, waarbij voor het eerst 7 partijen in de gemeenteraad zijn vertegenwoordigd, doen de partijen er goed aan om naar andere vormen van samenwerking te kijken. Er zijn wellicht 4 of misschien zelfs 5 partijen nodig om een duale coalitie te vormen. Is samenwerking om tot en dergelijke coalitie te komen mogelijk in Haren? Ik denk van wel, maar dat vergt dan wel een andere manier van formeren. Wellicht een noviteit in Haren, maar in andere gemeenten al veel langer gebruikelijk. Het begint bij een goed programma. Partijen die zich daartoe bepalen zullen ook bereid zijn om samen te werken. Vertrouwen vergt toenadering, en toenadering leidt tot samenwerking. Kom maar praten!
